تقسیم بندی لیزرها بر اساس فاکتورهای مختلفی صورت می پذیرد که کاربردی ترین نوع تقسیم بندی آن بر پایه میزان توان و انرژی که به بافت می رسانند بوده و بر این اساس به سه دسته تقسیم می شوند:
1- لیزرهای پر توان یا گرم با توان بالای 5/0 وات
2- لیزرهای حد متوسط با توان بین 500-250 میلی وات
3- لیزرهای کم توان یا سرد با توان 250-1 میلی وات
بر اساس میزان انرژی که به بافت می رسد، اثرات لیزر بر روی بافت متفاوت می باشد. توسط لیزرهای پرتوان مقدار انرژی بسیار بالایی به بافت وارد می آید که نهایتاً تبدیل به انرژی حرارتی در بافت مورد نظر می گردد و این مقدار حرارت ایجاد شده بسته به مقدار انرژی، بسیار بالا می باشد (بین 800-400 درجه سانتی گراد). این حرارت می تواند باعث تخریب بافتی گردد و به دنبال آن پاره شدن بافت یا برش را به وجود بیاورد. از این اثر لیزر در جراحی استفاده می گردد که دقت جراحی را نیز بسیار بالا می برد؛ زیرا نور لیزر مانند تیغ ظریف جراحی می تواند در بافت برش ایجاد کند و به جراح کمک می کند تا در مکانی که حرکت دست های جراح مشکل بوده و یا در مناطقی که به برش های با ضخامت بسیار نازک نیاز است بتواند جراحی مناسبی انجام دهد؛ مانند جراحی های چشم، جراحی های لایه برداری در پوست، چین و چروک، لک، ضایعات عروقی، لاپاراسکوپی ها و ... میزان خونریزی در جراحی های لیزر به علت اثر انعقادپذیری حرارتی لیزر، بسیار کم است و سرعت ترمیمی زخم نیز بالا می باشد که این سرعت ترمیم زخم، مربوط به اثر حرارتی لیزر نبوده و وابسته به تحریک نوری سلولی می باشد که می تواند باعث فعالیت حیاتی سلول شده و روند ترمیم و ساخت و ساز را تحریک نماید. این اثر لیزر را اثر تحریک بیولوژیک گویند که توسط لیزرهای سرد یا کم توان ایجاد می شود. برای رسیدن به این اثر تحریکی رشد حتماً لازم نیست که لیزر پرتوان وجود داشته باشد تا با دور شدن از کانون فعالیت لیزر مقدار انرژی افت کند و اثر تحریکی ظاهر گردد بلکه امروزه لیزرهای کم توان در طول موج های محدوده نور قرمز و مادون قرمز نزدیک ساخته شده که می توانند مقدار انرژی کافی تحریکی به بافت برسانند تا این مهم حاصل گردد.
از لیزرهای کم توان در درمان بسیاری از بیماری های بهره جسته اند. از سال 1964 اثرات بهبود زخم و سرعت ترمیم لیزر کشف شد و تحقیقات بسیاری روی آن صورت گرفت. نام دیگر این نوع لیزر همانطور که فوقاً به آن اشاره شد لیزر سرد می باشد زیرا در این نوع لیزر مقدار انرژی وارد به بافت آن قدر کم و نامحسوس است که اصلاً توسط بدن احساس نمی شود و احساسی بیشتر از تابش نور یک چراغ به بدن نمی دهد.
از اثرات ضد درد در کشورهای مختلف مانند سوئد، آلمان، ژاپن، روسیه، کانادا و ... استفاده شده است. در حال حاضر پس از گذشت 46 سال از کشف لیزر در زمینه های مختلف از آن استفاده می گردد و امروزه به این نتیجه رسیده اند که از لیزر در درمان هر زخمی می توان بهره جست. در درمان زخم های جلدی مثل سوختگی ها و زخم بستر، زخم های ناشی از جراحی ها، زخم های بیمارن دیابتی، زخم های واریس، زخم های مخاط دهان، زخم معده و اثنی عشر، هموروئید و همچنین درمان بیماری های زنان و زایمان (نازایی، سردمزاجی، دردهای قاعدگی و ...)، بیماری های سیستم ادراری (پروستاتیت، عقیمی و ...)، ترمیم آسیب اعصاب، ترمیم شکستگی های استخوانی، تسکین و رفع انواع درد (کمر، زانو، شانه، میگرن و ...)، بیماری های ریوی (آسم، برونشیت،آلرژی و ...)، درمان بیماری های قلب و عروق (فشار خون، گرفتگی عروق قلبی و اندام)، درمان بیماری های غدد (دیابت، چربی خون بالا و ...)، درمان بیماری های مفصلی و استخوانی (انواع آرتروزها، روماتیسم های مفصلی، کشیدگی تاندون ها و ...)، درمان بیماری های گوش و حلق و بینی (سینوزیت، وزوز گوش، آفت های دهانی، فارنژیت، عفونت گوش و ...) و درمان بیماری های پوستی (آکنه، اگزما، ریزش مو، کهیر، پسوریازیس، ویتیلیگو و ...).
قابل ذکر این که اثرات لیزر، ناگهانی و جادویی نمی باشد، این اثرات با وارد کردن مقداری انرژی مشخص به بافت حاصل می شود و همان گونه که در مصرف داروها زمان بندی مشخص جهت اثر بخشی وجود دارد، مقدار انرژی لیزر کم توان نیز باید با توالی خاص وارد بدن گردد تا به تدریج اثرات درمانی لیزری در بدن تظاهر کند و این کار بایستی با دانش و تجربه همراه باشد چرا که اگر مقدار انرژی وارد شده کمتر از دوز مشخص آن باشد هیچ تاثیر مثبتی بر بافت نخواهد داشت و یا اگر بیشتر باشد اثر مهاری دارد. اما این اثرات لیزر همواره با این سوال همراه بوده است که آیا نور لیزر سرطان زا می باشد یا خیر؟
جواب این سوال را انجمن جهانی لیزر با استناد به مطالعات، منفی و خیر اعلام کرده است و مشخصاً هیچ گونه تغییرات جهشی در سلول توسط نور قرمز و مادون قرمز در محدوده انرژی لیزرهای کم توان دیده نشده است. به عبارتی لیزر سرد با دوز درمانی موثر به هیچ وجه نمی تواند اثرات سرطان زایی داشته باشد.

بازگشت